13. Overdiagnostiek en overbehandeling. Het tweede grote probleem van screening.

Er zijn kankergezwellen die voor een patiënt helemaal geen problemen geven. Ze groeien niet of slechts heel traag en ze zaaien nauwelijks uit. Wat gebeurt er als zo’n gezwel wordt gevonden? Daar gaat het dit hoofdstuk over. We zullen zien dat het zorgt voor het tweede grote probleem bij screening.

Overdiagnose covers
Figuur 1. Overdiagnostiek krijgt meer en meer aandacht. Zowel in de lekenpers als in medische vakbladen. Links artikel in Elsevier, december 2017 (bron: http://www.elsevierweekblad.nl). Rechts coverafbeelding van het themanummer van de British Medical Journal, geheel gewijd aan overdiagnostiek (bron http://www.bmj.com)
Doorgaan met het lezen van “13. Overdiagnostiek en overbehandeling. Het tweede grote probleem van screening.”

12. Niet alle kankergezwellen zijn gelijk: length-time bias

De lead-time is niet voor alle kankergezwellen gelijk. Hoe kwaadaardiger de tumor, hoe korter die lead-time. In dit hoofdstuk leg ik uit dat dit invloed heeft op de kans dat een tumor wordt gevonden bij screening.

Kamer van Ames
Figuur 1. Kamer van Ames. Het is niet wat het lijkt: beide personen zijn even lang. Dit hoofdstuk gaat ook over verwarrende effecten van lengte.
Doorgaan met het lezen van “12. Niet alle kankergezwellen zijn gelijk: length-time bias”

11. De kwaadaardigheid van kanker en de lengte van de lead-time

11. De kwaadaardigheid van kanker en de lengte van de lead-time

We hebben in hoofdstuk 10 gezien wat de lead-time is. In dit hoofdstuk zullen we zien dat de kwaadaardigheid van een kankergezwel bepaalt hoe lang de lead-time is. Daarvoor moet ik eerst duidelijk maken wat ‘kwaadaardigheid van kanker’ betekent.

Pussy s and tigers
Figuur 1. Allebei katachtig en toch heel verschillend. Zo is het met kanker ook.
Doorgaan met het lezen van “11. De kwaadaardigheid van kanker en de lengte van de lead-time”

10. Lead-time: de verklaring voor alle effecten van vroegdiagnostiek.

De eerste 9 hoofdstukken waren een inleiding op waar het eigenlijk om gaat. Wat zijn de effecten van vroegdiagnostiek? Daarvoor moesten we eerst weten wat vroegdiagnostiek en screening inhoudt. Vervolgens was er informatie nodig over diagnostisch onderzoek en wat er gebeurt als er betere scans en testen komen. We hebben het gehad over uitslagen van testen: wat betekenen die nu eigenlijk. Tenslotte ging het in hoofdstuk 9 over het ontstaan en de groei van kanker.

Alle effecten van vroegdiagnostiek worden verklaard door één verschijnsel: de lead-time. Dat wordt in dit hoofdstuk besproken. De gevolgen van de lead-time zullen geleidelijk aan duidelijk worden in de komende hoofdstukken.

Waldorf en Statler
Figuur 1. Waldorf en Statler weten het wel: vroeger was alles beter. Is vroeger ook echt beter? Daar gaan het in dit hoofdstuk en de volgende hoofdstukken over.
Doorgaan met het lezen van “10. Lead-time: de verklaring voor alle effecten van vroegdiagnostiek.”

9. Het ontstaan en de groei van kanker: een ultrakorte inleiding in tumorbiologie

Hoe ontstaat een kankergezwel? Hoe groeit een kankergezwel? Hoe ontstaan uitzaaiingen? Allemaal vragen waar de tumorbiologie zich mee bezighoudt. In deze aflevering passeren deze vragen de revue. Uiteindelijk heeft dit ook weer invloed op het denken over vroegdiagnostiek en screening.

Microscoop
Figuur 1. Onderzoek naar tumorbiologie vindt vooral in laboratoria plaats. Daarbij wordt gebruik gemaakt van allerlei geavanceerde technieken. Op die manier probeert men de grote vragen achter kanker te beantwoorden en te zoeken naar de beste behandelmogelijkheden.
Doorgaan met het lezen van “9. Het ontstaan en de groei van kanker: een ultrakorte inleiding in tumorbiologie”

8 Wat zegt een afwijkende of een normale uitslag nu eigenlijk?

In hoofdstuk 7 zagen we dat testuitslagen niet altijd kloppen. Het bleek dat je met 2 begrippen de betrouwbaarheid van een test kunt weergeven: specificiteit en sensitiviteit. In dit hoofdstuk zullen we zien wat deze begrippen voor een patiënt betekenen. Het is een belangrijk hoofdstuk omdat één van de grote problemen van vroegdiagnostiek wordt besproken.

update 20 november

NewImage

Figuur 1. Het is niet altijd wat het lijkt. Zoek de leeuw tussen de zebra’s

Doorgaan met het lezen van “8 Wat zegt een afwijkende of een normale uitslag nu eigenlijk?”

7. Scans en laboratoriumtesten: is de uitslag altijd juist?

In hoofdstuk 3 – 6 zijn verschillende algemene aspecten van scans en laboratoriumtesten aan bod geweest. Maar de uitslag van een test is nog niet besproken. Klopt een testuitslag altijd? En wat betekent een uitslag voor een patiënt? Dit zijn belangrijke vragen die ook bij vroegdiagnostiek en screening spelen. Sterker nog, één van de grote nadelen van screening heeft hiermee te maken. Vandaar dat ze hier besproken worden.

Mijn labwaarden
Figuur 1. Begrijp je uitslagen. Dat wordt in deze en de volgende aflevering besproken. Het gaat om de vraag: klopt de uitslag wel en wat heeft deze uitslag te betekenen? Bron: consumentenbond.nl
Doorgaan met het lezen van “7. Scans en laboratoriumtesten: is de uitslag altijd juist?”

4. De gevolgen van betere scans en laboratoriumtesten

Steeds betere scans en nauwkeuriger laboratoriumtesten hebben voor grote verbeteringen in de geneeskunde gezorgd. Zo kunnen diagnoses nauwkeuriger worden gesteld en behandelingen beter worden gevolgd. Deze ontwikkelingen brengen ook een onverwacht effect met zich mee. Er zullen namelijk meer afwijkingen worden gevonden die gemiddeld kleiner zijn. In dit hoofdstuk leg ik uit hoe dat zit.

CT oud en nieuw
Figuur 1. Eén van de eerste CT scanners en een moderne CT scanner
Doorgaan met het lezen van “4. De gevolgen van betere scans en laboratoriumtesten”

3. Diagnostisch onderzoek: wat is dat?

Soms kan een arts aan de hand van het verhaal van een patiënt en het lichamelijk onderzoek al een diagnose stellen. Maar, meestal wordt er nog extra onderzoek afgesproken om meer duidelijkheid te krijgen. In dit hoofdstuk bespreek ik kort de gangbare vormen van diagnostisch onderzoek. Daarnaast bespreek ik welke soorten uitslagen er bestaan. Het gaat deze keer nauwelijks over vroegdiagnostiek. Maar het is wel een belangrijk onderwerp omdat alle vroegdiagnostiek met diagnostisch onderzoek te maken heeft.

Lab onderzoek
Doorgaan met het lezen van “3. Diagnostisch onderzoek: wat is dat?”